EO---VHB--Renon-en-Saskia

 

HET TALENTENJACHT TIJDPERK

Toen ik onlangs de tv aanzette, was het eerste dat mij tegenmoet kwam een reclame voor een nieuw programma op de Publieke Omroep. In “Van Hollandse bodem” (EO) gaat Tooske Ragas op zoek naar de beste moestuinkweker van Nederland. Yep, binnenkort kunnen we wekelijks gaan genieten van tuinierende vrouwtjes, pubers en hippe jonge stelletjes (vanzelfsprekend). Een perfect gepland programma, nu elk Vinexgezin vers eten aan het herontdekken is met de trendy AH Moestuintjes (oké, ik geef het toe: ook ik heb nu vanaf mijn bank uitzicht op zo’n 40 (!) moestuintjes). Toch keken mijn vriend en ik elkaar na de reclame zuchtend aan. “Serieus? Wéér zo’n show? Hoeveel talentenjachten zijn er inmiddels wel niet?”

 

OVERAL IS WEL EEN TALENTENJACHT VOOR

We leven in een Talentenjacht Tijdperk. Het zou zo de titel kunnen zijn van een Suske en Wiske-comic… ;)  Het maakt niet uit wanneer je de tv aanzet; vrijwel altijd is er ergens wel een talentenshow bezig (met een hoger slagingspercentage tussen 19:30 en 23:00 en uitschieters in het weekend). Nederland is op zoek naar uiteenlopende talenten: van vocale wonders tot taartenbakkers, van volkszangers en singer-songwriters tot koks, van dansers tot klussers, van mode-ontwerpers tot DJ’s en van topmodellen tot – ja, echt! – bloemstylisten. En mocht je niet in één van bovenstaande categorieën vallen, kun je jezelf altijd nog opgeven voor Hollands Got Talent of Het Beste Idee Van Nederland. Overal is de afgelopen twee jaar een tv-format voor geweest.  En niet zonder succes: ze vormen de best bekeken tv-programma’s van het afgelopen decennium. Het zijn goudmijntjes, want ze zijn exact wat mensen nu willen zien. En ze vertegenwoordigen precies wat er nu speelt in onze samenleving…

 

Talentenjachten
(boven: een greep uit het Nederlandse talentenshow-aanbod van de afgelopen 2 jaar) 

 

IEDEREEN WIL ANNO NU ERGENS DE BESTE IN ZIJN

Ergens écht in uitblinken. Ergens de beste in zijn – het is wat de meeste mensen willen. Het betekent dat je maatschappelijk geslaagd en bovengemiddeld bent. Het geeft je erkenning door anderen en het biedt je toekomstperspectief. En die behoefte aan uitblinken speelt sinds een decennium een steeds grotere rol in onze samenleving. We leven in een excelleermaatschappij. Een wedstrijdmaatschappij, waarin “de beste zijn” een belangrijke rol heeft gekregen. Dit wordt ook wel “The War For Talent” genoemd, een term die in 1997 geïntroduceerd werd om aan te duiden dat de arbeidsmarkt door de toenemende concurrentie de nadruk legt op het verkrijgen én behouden van getalenteerde werknemers. En hoewel je zou zeggen dat een wedstrijd voor de beste moestuinkweker of kok daar misschien weinig mee te maken heeft, is het wel degelijk een (onschuldig en sympathiek, dat dan wel) uitvloeisel van de War for Talent.

De arbeidsmarkt legt tenslotte steeds meer de nadruk legt op het binnenhalen en behouden van alléén de beste talenten. Anders vlieg je er tenslotte gewoon uit, simple as that tegenwoordig. Je kunt je misschien wel voorstellen dat “ergens heel goed, zo niet de beste, in worden” steeds meer focus krijgt. Mensen gaan nadenken over wat nou hun talent is, of waar ze heel goed in willen worden. Jezelf naar een hoger level tillen en – vooral – anderen daarvan overtuigen, is zo een steeds belangrijkere drijfveer in onze samenleving geworden. En dat zien we één op één terug op tv.

 

DE TREND ERACHTER: WEG MET HIËRARCHIEËN, STAND OUT IN THE CROWD!

En die drijfveer is niet meer dan logisch, als je kijkt naar hoe de maatschappij zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. Hiërarchieën verdwijnen steeds meer. En (grootschalig) succes wordt steeds meer bereikbaar voor steeds meer mensen (ik schreef er al eerder een artikel over, met veel raakvlakken met dit artikel). Tegelijkertijd is er een flinke bevolkingsgroei aan de gang. En met een krappere arbeidsmarkt betekent dat: meer concurrentie. Véél meer concurrentie. Sinds de crisis hebben veel mensen geen baanzekerheid meer: contracten werden niet verlengd en het is niet ongewoon dat honderden mensen op dezelfde vacature reageren. Mooie banen zijn schaars en een bijbehorend toekomstperspectief ook.

En daarom is het belangrijk om jezelf en je talenten aan de buitenwereld te laten zien. En dat is wat we duidelijk naar voren zien komen in tv-shows. We zien hierbinnen duidelijke thema’s voorbij komen, die hoger liggende trends representeren. Op één staat de showbizz. Dé plek voor aandacht en fame (een logisch uitvloeisel van onze social mediacultuur). Daarnaast zien we veel shows rondom het onderwerp food. Kook- en bakshows zijn er in overvloed, en ook de nieuwe moestuinenshow laat zien hoe we back to our roots kunnen door zélf ons eten te verbouwen en bereiden. En dan zijn er nog de D.I.Y.-georiënteerde talentenjachten, met klussers, naaisters, uitvinders en andere doe-het-zelvers. Ook logisch, aangezien zelfredzaamheid hoger op de agenda komt en mensen bewuster omgaan met (her)gebruik van materialen.

 


(boven: typische nineties televisie: Het Rad van Fortuin, met Leontien als boegbeeld)

 

DE TIJDSGEEST OP HET TV-SCHERM

De tijdsgeest komt heel duidelijk naar voren op tv. Ga maar na: de kijkcijferkanonnen van nu verschillen zó met 20 jaar geleden! Als ik terugdenk aan waar ‘we’ naar keken in de nineties, komen er vooral beelden in mijn hoofd op van spelshows als Het Rad Van Fortuin, waarin alles draaide om een simpel spelletje en vooral de burgerlijke luxeprijzen die kandidaten konden winnen. Keukens, reischeques en huishoudelijke apparaten blonken als goud, versterkt door een stralende Leontien. Wie de deelnemers waren, deed er niet toe. Het ging op de zaterdagavond om het spel en de mooie prijzen. Typisch voor die tijd, waarin het financieel heel goed ging en je de kapitalistische instelling terugzag in de programma’s.

Anno 2015 zijn het echter niet de opdrachten en de prijzen die centraal staan, maar júist de kandidaten en hun verhalen. De kijker heeft niet meer de behoefte om zich te verlekkeren op prijzen en blinkend goud (hoewel  dat altijd een onderdeel is gebleven van programma’s). Hij wil meeleven met een persoon. Iemand leren kennen en zich met hem of haar kunnen identificeren. Echte mensen met echte verhalen, passies en struggles. Zoals jij en ik. We vinden het prachtig om gelijken met talent hun dromen te zien leven. Het geeft ons de kracht dat alles mogelijk is. En de kracht om óók voor onze talenten te knokken. Euh… wat die talenten ook mogen zijn.

 

OKÉ… EN WAT NU?

Maar worden we onderhand niet knettergek van die overvloed aan talenten? Nou, het Nederlandse publiek in ieder geval niet. Ik verwacht dan ook dat talentenshows in ieder geval de komende 2 jaar zullen blijven domineren. Toch zal het steeds moeilijker worden om nieuwe, spannende formats te bedenken. En als de economie over een paar jaar verder is opgebouwd dan nu, zul je zien dat de focus op het zoeken van talenten zal gaan afzwakken. Er is dan tenslotte minder noodzaak om “de beste te zijn” als (banen)concurrentie een stuk verminderd is. Wat ervoor in de plaats komt, is van zoveel factoren afhankelijk dat we daar nog niet zoveel over kunnen zeggen. Wél kunnen we de komende tijd in ieder geval nog even doorgenieten van de bakkers, dierenverzorgers, interieurstylisten, designers, organisatietalenten en andere “talenten” die ons land te bieden heeft. Ik wens je veel kijkplezier, of – voor mensen als ik – veel sterkte.



5 reacties op “HET TALENTENJACHT TIJDPERK”

  1. Joy. zegt:

    Heel interessant onderwerp! Ik ben al tijden talentenjachten-moe. Persoonlijk verrijkt het me nauwelijks en als entertainment is het ook niet mijn ding. Maar helaas is een groot deel van NL er nog helemaal vol van – inderdaad, veel sterkte ;)

    X

    Joy. | justlikesushi.com

  2. Eva zegt:

    Heel goed en interessant artikel. Ik ben ook echt heel erg talentenjacht moe. Ook herken ik voor de rest wel wat je schrijft. Ik heb altijd het gevoel beter te moeten zijn en vind mezelf nooit goed genoeg. Dit komt bij mij niet door shows als deze of door de druk van de maatschappij maar ik kan me voorstellen dat dit wel de oorzaak is van de steeds meer voorkomende burns outs op alle leeftijden. Hoe dan ook, op Heel Holland Bakt en Masterchef Australia na skip ik de hele boel en schakel ik lekker over op Netflix ;) xx

    http://www.creativityandchocolate.com

    • Dankje! :) Ik geloof inderdaad ook niet dat deze talentenjachten de oorzaak zijn van de prestatiedruk, eerder een tastbaar gevolg. En sommige talentenjachten zijn ook best wel leuk, maar bij sommige onderwerpen denk ik echt: WTF?! Bij het zóveelste zangprogramma, bijvoorbeeld. Nu heb je The Voice, maar straks zijn mensen daar weer aan gewend en komt er weer een nieuw soortgelijk programma, maar dan nét iets anders. Het verbaast mij écht dat dergelijke soortgelijke programma’s na al die jaren nog steeds zoveel kijkcijfers trekken – wanneer zijn we er eens op uitgekeken?

  3. Pff ja,ik zag laatst de promo van dat moestuin programma, ik dacht echt ‘really?! Het ook zo vaak doorgestoken kaart is. (in het geval vande muziektalentenjachten) Vermoeiend! Ik vind het ook zo zielig als ik een lieve jonge zangleerling heb, die droomt van the Voice kids,maar gewoon geen kans maakt….Waarom al die druk zo jong? Gewoon lekker zingen als kind, zonder camera’s en druk als het aan mij zou liggen…

    x

    Chantal
    http://www.commedescoco.nl

    • Precies, er ligt tegenwoordig zo’n prestatiedruk op (vooral jonge) mensen! Wat zou het mooi zijn als ‘wij’ als maatschappij veel meer zouden stimuleren dat mensen hun passies ontdekken en uitoefenen, in plaats van op prestatie te focussen en mensen zo in hokjes te pushen van beroepen die nu veel de aandacht krijgen. Zo zonde!!

Geef een reactie